{"id":199,"date":"2023-02-04T12:05:51","date_gmt":"2023-02-04T12:05:51","guid":{"rendered":"https:\/\/idealhediyem.com\/ideal\/?page_id=199"},"modified":"2023-02-06T14:27:21","modified_gmt":"2023-02-06T14:27:21","slug":"otizm-spektrum-bozuklugu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iletisimozelegitim.com\/index.php\/otizm-spektrum-bozuklugu\/","title":{"rendered":"Otizm Spektrum Bozuklu\u011fu"},"content":{"rendered":"
\n\n\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\n

< Geri<\/a><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n

Otizm Spektrum Bozuklu\u011fu<\/span><\/h1>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n
\n

2013 senesinde Amerikan Psikiyatristler Birli\u011fi\u2019nin DSM-5 olarak bilinen hastal\u0131k s\u0131n\u0131flamas\u0131 i\u00e7inde yer al\u0131r. Asperger Sendromu, Yayg\u0131n Geli\u015fimsel Bozukluk ve Rett Sendromu s\u0131n\u0131flamadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve yerine Otizm Spektrum Bozuklu\u011fu tan\u0131s\u0131 konmu\u015ftur. B\u00f6ylece otizm y\u00fcksek i\u015flevli ve d\u00fc\u015f\u00fck i\u015flevli olarak alt tiplere ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak DSM-5\u2019te Sosyal \u0130leti\u015fim Bozuklu\u011fu farkl\u0131 bir tan\u0131 kategorisi olarak yer al\u0131r. Bu kategori ileti\u015fim bozuklu\u011fu olan, onun d\u0131\u015f\u0131nda otizm belirtileri g\u00f6stermeyen ki\u015fileri kapsar.<\/span><\/p>\n

Otizm Spektrum Bozuklu\u011fu\u2019nun belirtileri sosyal ili\u015fkilerin geli\u015fiminde bozukluk, hayal g\u00fcc\u00fcnde yoksunluk ve tak\u0131nt\u0131l\u0131, tekrarlay\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flarla birlikte ilgi alan\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve darl\u0131\u011f\u0131 gibi iki temel grupta toplanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bug\u00fcn otizm spektrum bozuklu\u011funa neyin neden oldu\u011fu bilinmemekle beraber, \u00e7al\u0131\u015fmalar daha \u00e7ok genetik temelli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. \u00c7evresel fakt\u00f6rlerin de otizme yol a\u00e7abildi\u011fine ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fler vard\u0131r. Hem genetik temellerin hem de \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin etkileri \u00fczerine \u00e7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Otizm \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda rastlan\u0131lan en yayg\u0131n n\u00f6rolojik bozukluktur ve en son al\u0131nan g\u00fcncel verilere gmre , her 54 \u00e7ocuktan 1\u2019inde otizm g\u00f6r\u00fclmektedir.Ailenin gelir durumu, ya\u015fam tarz\u0131 ve e\u011fitim d\u00fczeyi ile otizm spektrum bozuklu\u011fu aras\u0131nda bir ba\u011f yoktur. Erkek \u00e7ocuklar\u0131nda k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131na oranla g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 4 kat fazlad\u0131r. Otizm tan\u0131s\u0131 alan \u00e7ocuklar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131nda de\u011fi\u015fik derecelerde \u00f6\u011frenme g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ve zeka gerili\u011fi de g\u00f6r\u00fclebilir. Otizm spektrum bozuklu\u011funun n\u00f6rolojik sebeplerden kaynakland\u0131\u011f\u0131 zannedilmektedir ve otizm spektrum bozuklu\u011fu tan\u0131l\u0131 ki\u015filerin yakla\u015f\u0131k %35\u2019inde, epileptik n\u00f6bet, istemsiz hareketler gibi n\u00f6rolojik sorunlar da g\u00f6r\u00fclebilir.<\/span><\/p>\n

Otizmlilerin %10\u2019u \u00fcst\u00fcn zekal\u0131d\u0131r. Soyutlama gerektirmeyen, belle\u011fe dayal\u0131 \u00f6zel becerileri olabilir. Kendi kendisine okuma yazma \u00f6\u011frenebilir, telefon rehberini haf\u0131zas\u0131na alma gibi ham bellek gerektiren ba\u015far\u0131lar sergileyebilirler. Ancak deha denebilecek fonksiyonlar\u0131 ta\u015f\u0131yanlar matematik, resim, m\u00fczik gibi alanlarda \u00fcst\u00fcn yetenek g\u00f6sterebilirler. Bunlar\u0131n oran\u0131 otizm spektrum bozuklu\u011fu tan\u0131s\u0131 alm\u0131\u015f bireyler i\u00e7inde %1 civar\u0131ndad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Otizmin Belirtileri<\/strong><\/span><\/p>\n

1.Sosyal \u0130leti\u015fim ve Sosyal Etkile\u015fim<\/span><\/p>\n

Az g\u00f6z temas\u0131 kurma ya da kuramama.<\/span><\/p>\n

Parma\u011f\u0131yla istedi\u011fi \u015feyi g\u00f6stermeme.<\/span><\/p>\n

Y\u00fcz ifadelerinde ve s\u00f6zel olmayan ileti\u015fimlerinde s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131k.<\/span><\/p>\n

Kendileriyle konu\u015fuldu\u011funda yan\u0131t vermeme, ismi s\u00f6ylendi\u011finde bakmama.<\/span><\/p>\n

Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fma ba\u015flatma ve devam ettirmede yetersizlik.<\/span><\/p>\n

\u0130lgileri ve duygular\u0131 payla\u015fmada s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131k, ileti\u015fimde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131kta sorunlar.<\/span><\/p>\n

A\u015f\u0131r\u0131 ne\u015fe, k\u0131zg\u0131nl\u0131k ya da s\u0131k\u0131nt\u0131 haricinde bo\u015f bir y\u00fcz ifadesine sahip olma.<\/span><\/p>\n

Akranlar\u0131na kar\u015f\u0131 ilgisizlik, ili\u015fki kurma, devam ettirme ve ili\u015fkiyi anlamada yetersizlik, empati yoksunlu\u011fu.<\/span><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmalar otizm spektrum bozuklu\u011fu tan\u0131s\u0131 konmu\u015f \u00e7ocuklar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131n ya\u015famlar\u0131 boyunca sessiz kald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Baz\u0131 otizmli bebeklerde ya\u015fam\u0131n ilk 6 ay\u0131nda bab\u0131ldama (ba-ba gibi sesler \u00e7\u0131karma) olur, fakat sonra kesilir. Dil geli\u015fimi 5-8 ya\u015f\u0131na kadar gecikebilir. Tan\u0131 koymada konu\u015fman\u0131n gecikmesi ya da yoklu\u011fu \u00f6nemli bir i\u015farettir. \u00c7ok iyi dil kullan\u0131m\u0131 olan olgular da mevcuttur. Konu\u015fan otistik bireyler dili ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 tarzlarda kullan\u0131rlar. Konu\u015fmada yayg\u0131n olarak, kelimelerin tekrarlanmas\u0131 (ekolali), sen-ben zamirlerinin kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve soru c\u00fcmlelerinin uygunsuz kullan\u0131m\u0131 (s\u00f6z gelimi \u201cac\u0131kt\u0131m\u201d yerine \u201cac\u0131kt\u0131n m\u0131\u201d ifadesi), ba\u011fla\u00e7lar\u0131 kullanmama, gerekenden detayl\u0131 anlat\u0131mlar ve sorulara kitap al\u0131nt\u0131lar\u0131na benzer uzun yan\u0131tlar verme gibi durumlara rastlan\u0131r.<\/span><\/p>\n

Konu\u015fulan\u0131 anlama alan\u0131nda ise \u00f6zellikle birden \u00e7ok isim s\u00f6z konusuysa ki\u015fi bunlar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rabilir; ses benzerli\u011fi olan s\u00f6zc\u00fckleri ay\u0131rt etmede, mecaz kullan\u0131mlar\u0131 ve esprileri anlamada g\u00fc\u00e7l\u00fckler ya\u015fayabilir.<\/span><\/p>\n

Otizmli bireyler konu\u015fman\u0131n tarz\u0131yla ilgili sorunlar da ya\u015farlar. Ses y\u00fcksekli\u011fini, tonunu ve seslerdeki vurgular\u0131 mevcut duruma uygun olarak ayarlayamama, kontrol edememe bu sorunlar aras\u0131nda say\u0131labilir. S\u00f6zel olmayan ileti\u015fimi, yani ileti\u015fim s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lan g\u00f6z, kol ve el hareketleri gibi t\u00fcm mimik ve jestleri anlamada, dolay\u0131s\u0131 ile kullanmada zorluk \u00e7ekerler.<\/span><\/p>\n

    \n
  1. \n

    Tak\u0131nt\u0131l\u0131 davran\u0131\u015flar (stereotipik) ve s\u0131n\u0131rl\u0131 ilgi alan\u0131.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n

    Tekrarlanan veya tak\u0131nt\u0131l\u0131 motor davran\u0131\u015flar, s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 beden ve el hareketleri (parmak ucunda y\u00fcr\u00fcmek, kendi etraf\u0131nda d\u00f6nmek, sallanmak, parmaklar\u0131n\u0131 g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde hareket ettirmek).<\/span><\/p>\n

    Ayn\u0131l\u0131k \u00fcst\u00fcnde \u0131srar etme, rutinlere a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011fl\u0131l\u0131k, esnek olmayan davran\u0131\u015f \u00f6zelli\u011fi.<\/span><\/p>\n

    Belli ses, doku veya koku gibi bir ya da birka\u00e7 duyudan gelen uyaranlara kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 tepki verme ya da tepkisiz kalma.<\/span><\/p>\n

    Sembolik oyun da dahil olmak \u00fczere hayal g\u00fcc\u00fcnden yoksunluk.<\/span><\/p>\n

    Otizmde oyun oynama ya da oyun kurma becerilerinde sorun g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7ocuk oyuncak bir kamyonu amac\u0131na uygun kullanaca\u011f\u0131na, tekerle\u011fini \u00e7evirip durabilir. Baz\u0131 otistikler oyunlar\u0131 yaln\u0131zca belli kal\u0131p ve s\u0131rayla oynamada \u0131srarc\u0131lard\u0131r. Dikkat edildi\u011finde bu s\u0131ralar\u0131n tekrardan ibaret oldu\u011fu g\u00f6zlenir. Yarat\u0131c\u0131 oyun yetenekleri yoktur.<\/span><\/p>\n

    Tak\u0131nt\u0131l\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131na, farkl\u0131 y\u00fczeyleri koklama, tatma, y\u00fczeylere dokunma ya da vurma; \u00e7ama\u015f\u0131r makinas\u0131 sesi gibi mekanik g\u00fcr\u00fclt\u00fcleri dinleme; \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131p kapama; objeleri \u00e7evirme; kafa vurma; s\u0131ral\u0131 karma\u015f\u0131k v\u00fccut hareketleri; cans\u0131z cisimleri belli bir hat \u00fczerine yerle\u015ftirme; yatma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131nda kat\u0131 bir d\u00fczen; yemek masas\u0131nda hep ayn\u0131 yere oturma; yaprak ve zincir gibi nesnelere ba\u011flanarak bunlar\u0131 devaml\u0131 yan\u0131nda ta\u015f\u0131ma gibi \u00f6rnekler verilebilir.<\/span><\/p>\n

    Otizm \u015e\u00fcphesi Varsa Ne Yapmal\u0131y\u0131z?<\/strong><\/span><\/p>\n

    \u00c7ocu\u011funuzda yukarda say\u0131lan belirtilerden bir ya da birka\u00e7\u0131 var ise muhakkak bir profesyonele dan\u0131\u015fmal\u0131s\u0131n\u0131z. Otizm tan\u0131s\u0131 yaln\u0131zca profesyonel doktor taraf\u0131ndan konulabilir. Erken tan\u0131 ve erken yasta m\u00fcdahale h\u0131zl\u0131 yol al\u0131nmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati derecede \u00f6nem arz eder. Otizm tan\u0131s\u0131 en erken \u00e7ocuk 12 ayl\u0131kken konulabilmektedir. Otizmin ge\u00e7erlili\u011fi kan\u0131tlanm\u0131\u015f tek tedavisi yo\u011fun \u00f6zel e\u011fitimdir. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar \u00e7ok daha fazla \u00f6\u011frenme potansiyeli ta\u015f\u0131rlar. Otizm Spektrum Bozuklu\u011fu tan\u0131s\u0131 alm\u0131\u015f bir \u00e7ocuk ne kadar erken \u00f6zel e\u011fitime ba\u015flarsa, o kadar \u00e7ok potansiyellerini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karma \u015fans\u0131na sahip olur. \u00d6zellikle ailenin de i\u00e7inde oldu\u011fu e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flarda olumlu sonu\u00e7lar al\u0131nmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\n\n\t

    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\n\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\n